NEVRUZ TÜRK BAYRAMI

NEVRUZ TÜRK BAYRAMI Türk Dünyası'nın ortak bayramı olan Nevruz, Türkler'in yaşadığı geniş coğrafyada her yıl büyük coşkuyla kutlanırken, Nevruz kutlamalarının milattan önceki dönemlere kadar uzandığı bildirildi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sezen, yaptığı açıklamada, tarihi kaynaklara göre Nevruz'un en eski Türk Bayramı olduğunu ifade etti. HUN TÜRKLERİ NEVRUZA ÖNEM VERİRDİ Çin kaynaklarında milattan yüzlerce yıl önce Hunlar'ın Nevruz'u kutladıklarının yer aldığına dikkat çeken Sezen, ''Tarihi kaynaklara göre Hunlar, 21 Mart'ta hazırladıkları yemeklerle kıra çıkarlar ve bahar şenlikleri yaparlarmış'' diye konuştu. NEVRUZ METE HAN’IN BAŞLATTIĞI BİR GELENEKTİR Atatürk'ün 22 Mart 1922'de Ankara'nın Keçiören semtinde Nevruz şenlikleri düzenlettiğini ve şenliklere katıldığını anlatan Sezen, şunları söyledi: ''Osmanlılarda Nevruz'da, padişah ve devletin ileri gelenlerine ''Nevruziyye Pişkesi'' adıyla çeşitli hediyelerin verildiği biliniyor. Nizami Mülk'ün 11. yüzyılda kaleme aldığı ''Siyasetname'' adlı eserinde bu bayramdan söz eder. Kaşgarlı Mahmut'ta Divan-i Lügatit Türk'te, Türkler'de yıl başlangıcının Nevruz olduğu yer alıyor. Ayrıca 12 Hayvanlı Türk Takvimi'nin başlangıcı da 21 Mart'tır. M.Ö III. yüzyıldan itibaren Mete Han zamanında beri Nevruz, bahar bayramı geleneği olarak devam etmektedir.'' İSLAMİYET'İN KABULÜNDEN SONRA Türkler'in İslamiyet'i kabul etmesinden sonra Nevruz'a İslami kimlik kazandırıldığı anlatan Sezen, şöyle devam etti: ''İslam dinin seçilmesinden sonra Nevruz'a dini kimlikte kazandırılmıştır. Nevruz gününe, yer yüzünün yaratıldığı, Hazreti Adem'in çamurdan yoğrulduğu, Adem ve Havva'nın buluştuğu, Nuh'un gemisinin karaya vardığı, Yusuf Peygamber'in kuyudan kurtarıldığı, Hazreti Musa'nın asasıyla Kızıldeniz'i yardığı gün olduğu gibi inanışlar yüklenmiştir.'' NEVRUZ GELENEKLERİ Türk Dünyası'nda Nevruz'un, Sultan-ı Nevruz, Novruz, Navruz, Yeni Gün, Mart Dokuzu, Altay Ködürgeni, Bahar Bayramı gibi isimlerle kutlandığını anlatan Sezen, Nevruz'da gençlerin niyet tutarak kapı dinlediklerini, içerde konuşulanlara göre niyetlerin yorumlandığını ifade etti. Nevruz ateşi üzerinden üç kere atlayanın dert ve hastalıklarından kurtarılacağı inancının yaygın olduğunu kaydeden Sezen, ''Nevruz, Türk kültüründe baharı, yaşama sevincini, su ve kutsal arınmayı, yenilenmeyi, uyanan doğa ile birlikte bolluk ve bereketi, üremeyi simgeleyen anlam ve ögelerle yüklüdür'' dedi. Sezen, Türk Dünyası'nda Nevruz'da yapılan kutlamalarla ilgili yapılanlarla ilgili şu bilgileri verdi: KAZAKİSTAN Nevruz törenlerinde mevlit okutan Kazaklar'da, evler temizlenip, temiz elbiseler giyiliyor. Nevruz törenleri sırasında ev duvarlarına veya çeşitli eşyalar üzerine kil kaplar atarak parçalayan Kazaklar, eski yılın kötülüklerinden ve hastalıklarından sıyrılmak, yeni yıla sağlıklı girebilmek için de ateş üzerinden atlıyorlar. KIRGIZİSTAN Kırgızlar, Nevruz kutlamalarında, ''Nouruz köcü'' adını verdikleri ve darı yarması veya bulgur konularak yapılan bir çeşit tirit olan özel bir yemek yiyorlar. Kırgızistan'da 21 Mart'ta Nevruz Festivali düzenleniyor. ÖZBEKİSTAN Özbekistan'ın Semerkant, Buhara, Andican taraflarında Nevruz törenleri bir hafta devam ediyor. Nevruz'un birinci gününde vatandaşlar birbirlerinin bayramını kutluyor. Ziyaretlerde ise ''aş'' adlı bir pilav ikram ediliyor. Nevruz kutlamalarında güreş, at yarışları ve horoz döğüşleri gibi çeşitli gösterileri düzenleniyor. TÜRKMENİSTAN Türkmenler de, Nevruz'dan 5-6 gün öncesinden ev temizliği yapıyor. Kutlamalar dini bayramlara benzer şekilde yapılıyor. Karşılıklı ev ziyaretleri yapılıyor. AZERBAYCAN Azerbaycan'da 21-23 Mart tarihleri arasında üç gün süren Nevruz büyük törenlerle kutlanıyor. Mezarlık ziyaretleri yapılıyor. Bu ziyaretlerde helva, pilav ve diğer yiyecekler dağıtılıyor. ''suya yüzük atma'', ''baca baca'' adetleri yerine getiriliyor.