Tarih yazan dadaşlar

ERZURUM(GHA) – Erzurum tarihinde önemli bir yeri bulunan Celaleddin Arif Bey’in tüm yönleri, Prof. Dr. Haluk Selvi’in “Son Dönem Bürokratlarından Celalleddin Arif Bey” adlı çalışmasında anlatıldı. Prof. Dr. Selvi’nin araştırmasında, Erzurumlu Celaleddin Arif Bey’in çok yönlü kişiliği, başarılı devlet adamlığı ve politik duruşu ele alındı. Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Selvi tarafından yapılan araştırmada, Meclisi Mebusanı Osmani’de Erzurum’u temsil eden ve kısa süreli Meclis Başkanlığı da yapan Erzurumlu Celaleddin Arif Bey’e dair önemli bilgiler aktarıldı.

//MEHMET ARİF BEY VE ERZURUM

“Son Dönem Bürokratlarından Celalleddin Arif Bey” adlı çalışmadan edinilen bilgilere göre, Erzurumlu Arif Bey Ailesi, 19 ve 20. yüzyıl tarihine siyasi ve kültürel anlamda damga vurdu. Erzurumlu Celaleddin Arif Bey ve Ailesi hakkında aktarılan bilgiler şöyle: “Mehmed Arif Bey, ailenin en büyüğüdür. Onun babası da, Erzurum Kale Topçu Alayı Albayı Hacı Ömer’dir. Aileye aynı zamanda Kara Cehennem de denilmektedir. Mehmet Arif Bey, 29 Mart 1845 doğumludur. 1877’de Gazi Ahmed Muhtar Paşa’nın Özel Kalem Müdürlüğü’nü yapmıştır. Erzurum, Kars ve Ardahan’daki Osmanlı_Rus Savaşlarına yakından şahit olmuştur. Kurt İsmail, Macarlı Feyzi, Hacı Raşid, Tatlıoğlu Mehmed ve hepsinden önemlisi Yahniler, daha önce ardahan’da, Deve Boynu’nda ve özellikle Aziziye’nin Ruslardan temizlenmesini başarı ile yerine getiren Alman asıllı Kaptan Mehmed Paşa’yı yakından tanıyordu. Bir ara Mısır’da Fevkalade Komiserliği’nde bulundu. Tekrar yurda dönerek çalışmalarını devam ettirdi. Mehmed Arif Bey, 14 Temmuz 1897’de İstanbul’da, Heybeli Ada’da gözlerini hayata yumdu. Büyük bir merasim ile cenaze namazı kılınarak, Topkapı’daki Merkez Efendi Mezarlığı’nda toprağa verildi. Böylece bu kutsal makamda Mehmed Arif Bey Haziresi de oluşmaya başladı.”

//CELALEDDİN ARİF 

Mehmed Arif Bey’in, “Binbir Hadis Şerhi” ve yine Mısır’da “Başımıza Gelenler” adlı kitapları kaleme aldığı öğrenilirken, Erzurumlu Arif Bey Ailesi’nin diğer ferdi Necmeddin Arif Bey’in de, tıp alanında isim yapmış bir başka şahsiyet olduğu kaydedildi.

Erzurum’un siyasi tarihi açısından önem taşıyan Celaleddin Arif Bey hakkında ise, şu bilgiler aktarılıyor: “Celaleddin Arif Bey, 19 Ocak 1875’te Erzurum’da dünyaya geldi. Hukuk tahsili gördü ve avukatlık yaptı. İttihad ve Terakki’de çalıştı. İstanbul’da Baro Başkanlığı’nda bulundu. Mütareke ve oluşan siyasi havadaki yerini aldı. Meclisi Mebusanı Osmani’de, Erzurum’u milletvekili olarak temsil etti. Kısa süreli Meclis Başkanlığı yaptı. Milli Mücadele’nin merkezi Ankara’ya geçti. TBMM’nin ikinci reisi oldu. Daha sonra da, Adliye Vekilliğine getirildi. M. Kemal Paşa’nın emri ile bir süre Erzurum’da bulundu. Dönüşte, Roma’ya gönderildi ve orada sefir olarak Türkiye’yi temsil etti. 23 Haziran 1923’te, İtalyanların meşhur lideri Mussolini ile görüştü. Uzun süre Paris’te yaşadı. 1930’da beyin kanaması sonucunda hayata veda etti. Cenazesi, ailesi tarafından Türkiye’ye getirildi ve babası Mehmed Arif Bey’in yanında, Merkez Efendi’de toprağa verildi. Celaleddin Arif Bey’in, “Hukuki Esasiye” adını taşıyan iki önemli ders kitabı da vardır.”