24 Nisan 2014 Perşembe Erzurum Gazetesi Web      
ford ercihan otomotiv
  Ana Sayfa     Güncel  |  Asayiş  |  Siyaset  |  Ekonomi  |  Kültür-Sanat  |  Sağlık-Yaşam  |  Spor  |  Bölgeden  |  Türkiye  |  Seçime Doğru  |  Erzurum Universiade 2011    
   
Ozanlık Geleneğinin Öyküsü
Ozanlık Geleneğinin Öyküsü
 
Doç. Dr. Dilaver DÜZGÜN/Size bir hikâye anlatacağım sevgili dostlar. Bu hikâyedeki olaylar tarihin derinliklerinde başlıyor.
 
6.4.2010 - 23:06
Size bir hikâye anlatacağım sevgili dostlar. Bu hikâyedeki olaylar tarihin derinliklerinde başlıyor.
Bir zamanlar Türkistan’ın uçsuz bucaksız coğrafyasında yaşayan atalarımızın yüreğine bir sevda düştü. Aldılar kopuzu ellerine, geçtiler halkın önüne, çaldılar, çığırdılar, raks ettiler, hastalara şifa buldular, dertlilere derman oldular, yol açtılar, yol gösterdiler. Kam denildi, baksı denildi, ozan denildi bu kutlu insanlara. Alp Er Tunga’nın ölüm haberini alınca toplandılar başına. “Alp Er Tunga öldü mü/Issız acun kaldı mı/Ödlek öcünü aldı mı” diye sorarak yüreklerinin yırtıldığını belirten sagular söylediler.
Korkut Ata bütün haşmetiyle çıktı ortaya. Türk dünyasının manevi iklimini bir baştan bir başa sevgi ve barış yumağı haline getirdi. Yeryüzünü “Gelimli gidimli dünya/Son ucu ölümlü dünya” biçiminde tanımladı. “Yöm vireyin Hanım” diye başladığı dualarını “Karlı kara dağların yıkılmasın. Gölgeli büyük ağacın kesilmesin. Ahir sonu arı imandan ayırmasın. Amin diyenler Tanrı’nın yüzünü görsün” diye bitirdi. Mertliği, yiğitliği önerdiği kadar gönül eri olmanın önemini de vurguladı.
Gün oldu, uzaklara gitmeye karar verdiler. Anadolu’nun kapılarına dayandılar. Yesevi’den, Yunus’tan, Mevlana’dan beslenerek yeni bir terkibe ulaştılar.
Karahanlıların Aprınçur Tigin’i, Kül Tarkan’ı Çukurova’da Karacaoğlan oldu. Ömrünü güzele ve güzelliğe adadı. Güzel görünce sözünü esirgemedi. Ancak, “Ben güzele güzel demem/Güzel benim olmayınca” diye şart koştu. Kendisine itiraz edildiğinde, “Bana kara diyen dilber”, senin “Kaşların kara değil mi?” diyerek cevabı yapıştırdı.
Derinlerden bir ses geldi. “Ela gözlerine kurban olduğum/Yüzüne bakmaya doyamadım ben” diyordu. Kimileri Aydın’dan geldiğini söylüyor bu sesin, kimileri Konya’dan. Bazıları daha uzaklardan, Hanlık devri Kırım’ının güçlü bir sesi diyor buna. Bu konu ihtilaflı olsa da bizim coğrafyamızdan geldiği kesin. Çünkü Âşık Ömer’in sesi bu.
Erzurum’dan, Tanbura köyünden bir delikanlı çıkageldi. Medreseye gitti, aradığını bulamadı; tekkeye girdi, yüreğindeki ateşi söndüremedi. Dolaştı bütün Anadolu’yu. Payitahta kadar ulaştı şöhreti. Ama onun gönlünde başka tutkular vardı. “Tutam yar elinden tutam/Çıkam dağlara dağlara” diyordu. Issız dağ başlarında aşkın sınırsız özgürlüğüne ulaşmak için çırpınıyordu belli ki. Ancak onun da çare olmayacağını biliyor, “Olam bir yareli bülbül” ve “İnem bağlara bağlara” diyordu. Sonunda “Gel Emrah aldanma sen bu laneye” diyerek kendini teskin etmeye çalışıyordu.
Toroslarda Dadaloğlu oldu. Devlet iskâna zorladı bu Avşar yiğidini. Dağların havasını, kırların kokusunu bırakarak bir mahalleye, bir sokağa, bir eve hapsolmak neydi? Gelmem dedi. Padişahtan ferman çıktı gelsin diye. O da vazgeçmedi ısrarından. “Ferman padişahın, dağlar bizimdir” diye haykırdı.
Deliktaş’ta Ruhsati oldu, “bir arzuhal yazdı şahlar şahına” ve “sabır köşesinde oturmaya” karar verdi.
Bolu’da Dertli az mı mücadele etti sanatına karşı çıkanlarla. “Şeytan bunun neresinde?” diye sordu çevresindekilere.
Bayburt’ta Zihni oldu. Her âşık gibi gurbetin yolunu tuttu. Doğduğu yerlerin özlemine fazla dayanamadı. Ancak döndüğünde gördüğü manzara karşısındaki mahzunluğunu mısralara döktü. “Vardım ki yurdundan ayak göçürmüş/Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı” diyerek iç geçirdi.
Çıldır’da Şenlik oldu. Aziz milletimizin zor günler yaşadığı zamanlarda herkese şu değişmez parolayı haykırdı: “Ehl-i İslam olan işitsin bilsin/Can sağ iken yurt vermeniz düşmana”.
Narman’da Sümmani oldu. “Ya Rab gönlümü hoş eyle” dedi. Yetmedi, “Ya sabır ver ya bağrımı taş eyle” diye yakardı. Dayanamadı, “Ya bir çift kanat ver ya da kuş eyle” diye yalvardı. Neden? Acelesi vardı çünkü, “tez yetişem” diyordu, “dost bağında talan var” diyordu.
Veysel oldu Şarkışla’da. “Uzun ince bir yol”a girdiğini fark etti ve “Dostlar beni hatırlasın” diye tembih etti. Gözleri görmese de gönül gözü görüyordu.
Bu gönül gözü açık olanların kervanına İhsani Şenkaya’dan, Ruhani Tortum’dan katıldı. Kutlu sevdanın ateşi onların yüreklerine de düşmüştü.
İhsani, “Bülbül ötmez baykuş gitmez yıkılmış viraneyim/Al kazmayı vur bağrıma göreceksin ben neyim/Yıllar geçti eylenmeyen durmayan pervaneyim/Odunu yok ateşi var nar arasan işte ben” dedi yıllarca. Doğru söylüyorsun hey koca çınar. Ben tanığıyım bunun. Yaşın seksenlerde. Bağrında ateş, dilinde hakikat, elinde saz, ışık saçıyorsun insanlara. Işığın daim olsun üstad.
Diğer söz ustası Ruhani ise “Sorarsanız kimliğimi/Ben bir gariban aşığım” diye tanımladı kendini. Gözyaşı ile arasındaki bağı “Boş verin güldüğüm anı/Ağladığım an âşığım” sözleriyle ortaya koyarken içinde bulunduğu durumu şöyle özetledi: “Yarayım kalbi yarayım/Dermana kime varayım/Gece görünmüyor ayım/Gündüzü zindan âşığım.”
Reyhani az mı söyledi? “Bazen Erzurumlu gelin düştü aklına”, bazen yarini bekledi “yolu koklaya koklaya.” Kimi kez umutlarını yitirdi, “Yolumu bekleme belki gelemem/Kalmışım yol geçmez dağın içinde” diye kestirip attı. Sonunda hepsinin fani olduğunu anladı ve Mevla’sına yöneldi: “Rahmeyle ya Rab/Rahmana geldim/Bendeki talep/Erkâna geldim.”
Erzurum’dan bir dadaş haykırdı gür bir sada ile. Ali Rahmani’nin sesiydi bu: “Atam gazi oldu hey dedem de şehit yattı/Kahpelerden hesaplar sorduk da dadaş olduk.” Böyle dedi ve sonunda kendisi de şehadet şerbetini içti.
Çobanoğlu ise dünyanın faniliğini çok önceleri fark ederek “Neyine güvenem yalan dünyanın” demiş ve sormuştu: “Kerem’i yandırıp kül etmedi mi?”
Bu sanat bitti diyenlere inat, vefakâr ve cefakâr bir âşık çıktı Erzurum’dan ve âşıklığın mektebini yönetti yıllarca. Mektep dediğim, kahvehane. Yani âşıkların yetiştiği, sazla sözle yoğrulduğu mekân. Nuri Çıraği’den bahsediyorum. O, sadece kahvehane denilen ocağı, mektebi değil, onunla birlikte gönlünü de açtı sanatseverlere, şiir dostlarına.
Sonra bir Çerkezoğlu oldu. Bazen “Kargapazarı’nın tezgin ceylanı” olarak adlandırdığı gönül avcısına “Gezer bu yaylada boşa gözlerin” diye sitem etti ve sormaktan alıkoyamadı kendini: “Anlaşılmaz tabiatın lisanı/Ne söyledi  kara taşa gözlerin.” Ama söz konusu vatan olunca, bayrak olunca rengi aniden değişti. “Ben Çerkezoğlu’yum severim seni/Ölünce istemem bezden kefeni/Sevdiğimsin gerdanına sar beni/Sensiz gitmem kabristana bayrağım” diye haykırdı.
Sadece şiir mi söylediler bu saz ve söz ustaları? Hayır. Aşk denilen olguyu evirdiler, çevirdiler, halden hale soktular. Bazen Manas adıyla çıktılar ortaya, bazen Âşık Garip sıfatıyla. Ferhat’a dağ deldirdiler, Kerem’i kül ettiler Aslı’nın yolunda. Mecnun’u çöllere düşürdüler. Kimi kez Köroğlu’nun dilinden haykırdılar “Mert dayanır namert kaçar/Meydan gümbür gümbürlenir” diye.
Velhasıl, bağrı yanık insanların yüreğine su serptiler. Sevgili dediler, vatan, millet, bayrak dediler. Hepsinden önce Mevla dediler. Demek ki kökü sağlammış bu geleneğin. Dalları kavi, yaprakları taptazeymiş. Meyvelerinin tadına doyulmazmış. Âşıklık geleneğiymiş bunun adı.
dilaverduzgun@gmail.com
Bu haber 30553 defa okunmuştur.


Arkadaşına Gönder   Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
  Toplam yorum 0  


Yorumunuz editörlerimiz tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

  Bu kategorideki diğer haberler


Bilgi Mabedinin Minberindeki Adam: Orhan Koloğlu

Modern Hayatın Sorunları Karşısında Çocuk Olmak

“Batı hak ve eşitliği Türklerden öğrendi”
»  İnsanı Yücelten ve Saygın Kılan Değerler
»  Şakaya gelmeyin..
»  Eğitim’de Doğu tazminatı önerisi
»  Eğitim çalışanlarının dramı
»  Aydınların Ve Yazarların Çocukları
»  Nevruz Türk Kültürü’nün eseri..
»  Türk Dünyasında Nevruz
»  Türk Kültürü’nde Nevruz Geleneği
»  Avrasya’nın Ortak Bayramı: Nevruz
»  Bir Divan Edebiyatı Uzmanı Yazarın Askeri Anıları
»  DEİK sanayicinin güvenini araştırıyor
»  Depremden korkmayın, tedbir alın
»  "İnternete Erişim Temel Hak"
»  "Televizyon tek tip insan modeli oluşturuyor"
»  Sıradışı Bir Başarı Öyküsü: Sol Ayağım
»  2010 Kur'an Yılı
»  Türkiye'nin Zihin Tarihi" sorgulandı
»  Seyyahlara Sorduk: Erzurum’u Nasıl Bilirsiniz?
»  Bilim Dünyası Doğramacı’ya ağlıyor
»  Medar-ı İftihar Tarihçimiz: “Halil İnalcık”
»  Türkiye’nin Dijital Gündemi “Eğitim”
    ÇOK OKUNANLAR
    YAZARLAR
Salih Kocaoğlu
Mustafa Damlarkaya
Mahmut Akdağ
Bünyamin Aydemir
M.Tevhit Gülseven
Kadir Sabuncuoğlu
Recep Dağ
Ahmet Göksan
Abdurrezzak Türk
Yavuz Öztürkler
    ERZURUM GAZETESİ
    SON EKLENEN YORUMLAR
ETܒden iş dünyası koşullarına uygun eğitim
Melih E.: Fena değl iş yapsınlar görelim
Türk Sağlık Sen yasta
Ahmet Türkeli: Allah rahmet eylesin. Mekanı cennet olsun inşallah.
Karayazı'da Büro Memur Sen’e toplu geçiş
SERİF AKGÜNDÜZ: Hayırlı uğurlu olsun emeği geçen tüm herkese
Karayazı'da Büro Memur Sen’e toplu geçiş
Kemal ILICALI: büromemursen in yönetimi ve ekibini tebrik ederim. Başarılarınızın devamını dilerim. ...
BAL Play-Off Kuraları çekildi
MİSAFİR: maalesef bizim 3.lige çıkacak takımımız düşmemeye oynadığı için buralarda yer alamadık.Mehmet ...
    KÖŞE YAZISI YORUMLARI
Ahirette Herkes Birbirinden Kaçar
Yazar: Bana bak dadaş.Biz kimseye iftira atmıyoruz.Sen okuduğunu anlamayan bir garip hilkatsin.Biz ...
Millete Parmak Sallamanın Bedeli
erzurumlu-4: paraları alan o bazı ateist yazarlarınız müslümanlara her gün küfrediyorlar.17 aralıktan ...
Millete Parmak Sallamanın Bedeli
erzurumlu-3: ticaret ve siyaset yaptığınız ortaya çıktı.Allah sizi işte böyle faş etti.bir ceketi ...
Millete Parmak Sallamanın Bedeli
erzurumlu-2: yapını tüm boyutları ile bir iktidar savaşı verdiğiniz artık berreklaştı.siz ne utanmaz ...
Millete Parmak Sallamanın Bedeli
erzurumlu-1: misafir,yargıda olan yargının devam ettiği bir dava var iken kendinizi yargı yerine koyup ...
    HAVA DURUMU
  Erzurum
Perşembe Cuma Cumartesi
16 / 1 °C 18 / 2 °C 17 / 4 °C
    PİYASALAR
ABD Doları 2,1510
EURO 2,9758
İMKB 73,1700
Altın 88,9771
    ARŞİV
    ANKET
Sitemizde En Beğendiğiniz Haber Türü
Asayiş
Ekonomi
Kültür-Sanat
Sağlık-Yaşam
Spor
Bölge
Türkiye
Siyaset
Aktüel
   
sanalbasin.com üyesidir
    ERZURUM GAZETESI IN ENGLISH
 
    E-POSTA LİSTESİ
Yeniliklerden haberdar olmak için e-posta listemize kayıt olun.
E-posta adresi :
E-Gazete | Künye | Reklam | Sitene Ekle | Haberler | Köşe Yazıları | Add to Google Tasarım, Programlama ve Barındırma