Doğu Ispanağı Çiriş Tezgahlarda

Doğu Ispanağı Çiriş Tezgahlarda Doğu Anadolu Bölgesi’nin bazı kesimlerinde havaların ısınmasıyla birlikte gün yüzüne çıkan Çiriş isimli bitki, hem tezgahları, hem de sofraları süslemeye başladı. Pancar başta olmak üzere salata, haşlamave hamur işlerinde kullanılan çiriş, meraklısıyla 1 YTL’den buluşurken, Erzurumlu seyyar satıcı Lokman Aydın, “Satışlarımız mükemmel. Çünkü çiriş Erzurum’da en çok satılan bahar sebzesidir” dedi. ERZURUM MUTFAĞININ VAZGEÇİLMEZİ Daha çok su kenarlarında yetişen ve Bingöl’le Karlıova’da oldukça sık görülen çirişin, yöredeki köylüler tarafından toplandığını ve pazarlandığını söyleyen Aydın, “Hazmı kolaylaştıran ve ıspanak gibi içinde bolca demir vitamini olan çiriş, yumurtalı, kavurmalı ve çorba şeklinde de sofralarda yer buluyor” diye konuştu. Mayıs ayının sonuna kadar çirişin piyasalarda boy göstereceğini söyleyen Lokman Aydın, çirişin çok tüketilmesinin sebebinin kokusu olduğunu belirtti. ÇİRİŞ, İLAÇ OLARAKTA KULLANILMIŞ 19. asrın sonunda bütün Osmanlı il ve ilçe merkezlerini gezip inceleyen Fransız seyyah Vital Cuinet, Erzurum hakkında verdiği bilgiler arasında, Erzurum'dan ihracat başlığı altında çiriş ihracatının da yapıldığını ve 300 bin Frank'lık gelir elde edildiğini bildiriyor. Çiriş bitkisi çok eskiden beri tedavi amacıyla da kullanılmaktadır. Özellikle Arap hekimler tarafından çiriş kökünden hazırlanan merhemler uyuz ve frengi tedavisinde kullanılmıştır. Dahilen idrar artırıcı özelliği vardır (Baytop 1984). Ayrıca Eremurus türlerinin köklerinden elde edilen kök ekstraktlarının (glukomannazlar) anti-tümör etkisinin olduğu tespit edilmiştir Çok yönlü kullanım özelliği olan çiriş bitkisi gerek ağır otlatma ve gerekse bilinçsizce toplama neticesinde tabiatta yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Nitekim, bu araştırma çalışmaları sırasında bu durum bizzat gözlenmiştir. Her geçen yıl çalışılacak bitki materyali bulmak daha da güç olmuştur.