'Yapay zekâyı yöneten bir millet olmalıyız'

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) Genel Sekreteri Sultan Raev, 20 Ekim 2026 tarihinde Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurul Toplantısına katıldı. Raev, Genel Kurulda yaptığı konuşmada yapay zekânın geleceği, Türk Dünyasının kültürel mirasının dijital ortamda korunması ve bu süreçte parlamentolara düşen sorumluluklara dikkat çekti.

Kırgız Cumhuriyeti Jogorku Keneşi ev sahipliğinde gerçekleştirilen Genel Kurul, “Yapay Zekâ ve Teknolojik İlerleme Çağında Türk Dünyasında Parlamentolar Arası İş Birliği” temasıyla toplandı.

Kırgız Cumhuriyeti Jogorku Keneşi Başkanı Marlen Mamataliev'in başkanlığında düzenlenen toplantıya Azerbaycan Millî Meclisi Başkanı Sahiba Gafarova, Kazakistan Kurultay Başkanı Aibek Dadebay, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, Özbekistan Âli Meclisi Senato Başkanı Tanzila Narbayeva ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler katıldı. Genel Kurulda TÜRKPA Genel Sekreteri Büyükelçi Ramil Hasan ile uluslararası kuruluşların temsilcileri de hazır bulundu.

Genel Kurulda katılımcılara hitap eden TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, teknolojik gelişmelerin insanlık için sunduğu fırsatların yanı sıra beraberinde getirdiği risklerin de dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Yapay zekânın yalnızca teknolojik bir gelişme olarak değil, insanlığın geleceğini şekillendiren önemli bir dönüşüm olarak ele alınması gerektiğini vurgulayan Raev, daha önce Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında düzenlenen Medeniyetler İttifakı platformunda dile getirdiği çağrısını yineledi:

“Biz, yapay zekâ tarafından yönetilen bir millet değil, yapay zekâyı yöneten bir millet olmalıyız.”

Yapay zekâ çağında bilgi güvenliği ve doğru bilgiye erişimin önemine değinen Raev, özellikle yanlış bilgilerin yayılması ve dijital ortamda oluşturulan içeriklerin toplumlar üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Teknolojik ilerlemenin insanlığın ortak değerlerinden ve etik sorumluluklarından bağımsız düşünülemeyeceğini ifade etti.

Konuşmasının önemli bir bölümünü Türk Dünyasının kültürel hafızasına ayıran Raev, dil, edebiyat, destanlar, müzik ve geleneklerin yüzyıllar boyunca oluşan ortak medeniyet birikiminin temel unsurları olduğunu vurguladı. Bu mirasın dijital dünyada yeterli ve doğru biçimde temsil edilmesinin, gelecek kuşaklara aktarılması açısından hayati önem taşıdığını belirtti.

“Ulusal dillerimiz dijital ortamda yeterince yer bulamazsa, yapay zekâ çağında da hak ettikleri konuma ulaşamayabilirler.” diyen Raev, yapay zekâ sistemlerinin mevcut bilgi birikiminden beslendiğini, bu nedenle Türk Dünyasının kültürel değerlerinin dijital ortamda güvenilir ve kapsamlı biçimde yer almasının önem taşıdığını ifade etti.

Bu süreçte parlamentoların üstlenmesi gereken sorumluluklara da değinen Raev, teknolojik gelişmelerin hukuki ve etik çerçevesinin oluşturulmasının önemine işaret ederek, “Dijital çağda bizi koruyacak olan hukuktur.” değerlendirmesinde bulundu.

Parlamentoların yalnızca teknolojik gelişmelerin yasal sınırlarını belirlemekle kalmayıp, toplumların kültürel ve manevi değerlerinin geleceğini de şekillendirdiğini belirten Raev, Türk Dünyasının ortak hafızasının yapay zekâya aktarılmasını ve korunmasını sağlayacak hukuki altyapının oluşturulması gerektiğini vurguladı.

TÜRKSOY'un Türk Dünyasının ortak kültürel hafızasını koruma, geliştirme ve gelecek nesillere aktarma misyonuna dikkat çeken Genel Sekreter Raev, konuşmasını Genel Kurulun düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür ederek tamamladı.