ford ercihan otomotiv
Ana Sayfa Guncel Asayiş Siyaset Ekonomi Eğitim Kültür-Sanat Sağlık-Yaşam Spor Araştırma İnceleme Bölgeden Türkiye Teknoloji Seçime Doğru
Erzurum ürünleri Anadolu Kervanında
Erzurum ürünleri Anadolu Kervanında
Tatbikat gerçeğini aratmadı
Tatbikat gerçeğini aratmadı
Roma dönemine ait 150 sikke ele geçirildi
Roma dönemine ait 150 sikke ele geçirildi
Doğu’da yerli tohum, yerli üretim seferberliği
Doğu’da yerli tohum, yerli üretim seferberliği
Erbaş: “200 bin hocamızla seferber olmuş durumdayız”
Erbaş: “200 bin hocamızla seferber olmuş durumdayız”

Abdurrezzak Türk

Erzurum’un Kandilleri- Hasan Basri Hazretleri Türbesi
18 Haziran 2014 Çarşamba

Hasan-i Basri Hazretleri tabiinden olup devrinin en büyük evliyalarından birisidir. İsmi, Hasan bin Eb’il Hasan Yesar’dır. Basralı olduğu için Basri ismiyle meşhurdur. Babasının ismi Cafer, annesinin ki ise Hayre ‘dir. Hicretin 21.senesi yani 641 tarihinde Medine’yi Münevvere’ de dünyaya geldi. M.728 senesinde Basra’da vefat etti. Kabri şerifleri Basra Salihiye semtindedir.

      Hasan Basri Hazretleri dünyaya geldiğinde teberruken ad koymak için Hz. Ömer’e (r.a) götürdüler. Hz. Ömer (r.a) onun güzel yüzünü görünce “Adı Hasan olsun.” Dedi. Böylece Hasan ismi verildi. Annesi Hayre Hatun Ümmü Seleme’nin evine gidip geliyor, onun hizmetini görüyordu. Hasan-i Basri’yi de beraberinde götürüyordu. Hayre Hatun Ümmü Seleme’nin bir ihtiyacını görmek için dışarı çıktığında o zaman bebek olan Hasan-i Basri ağlıyor, Hz. Ümmü Seleme’de onu sevgi ve şefkat dolu kollarına alarak bağrına basıyor, hatta onu emzirdiği oluyordu. Hz. Ümmü Seleme bir duasında “Ya Rabbi! Sen bu çocuğu âleme imam ve insanoğullarına uyulacak kimse kıl. Halk ona uysun, onun gittiği Hak yolunu tutsun.” buyurdu. Hz. Ümmü Seleme ihtiyar olduğu halde bu mübarek çocuk sebebi ile yüce Mevla onu emzirmesi için süt ihsan etmişti. Hasan-i Basri’nin bütün ömrü boyunca fikir yapısına ve hayat tarzına tesir ederek mutluluğunu hazırlayacak olayların başta geleni bu olmalıdır. Ondaki hikmet ve fesahatin sırrını bu hadiseye bağlayanlar çoktur.

      Hasan-i Basri hazretlerinin çocukluğu Medine-i Münevvere’ de geçti. Arapçayı iyi belledi. İslam ahlakıyla gelişti. Çocuk yaşta Kur’an-ı Kerim-i ezberledi. Gençlik yılları Hz. Osman’ın (r.a) halifeliği sırasında halifenin Mescidi Nebi’de beyan ettiği hutbeyi dinlemekle geçti. Hz. Osman’ın (r.a) sohbetlerinden çok istifade etti. Hatta halifenin şehit edilmesine bile şahit oldu.

      Medine-i Münevvere’de olduğu sırada Eshab-ı Kiramın ileri gelenlerini görüp onların sohbetlerinde bulundu. Onlardan ilim ve feyz alıp, Hadis-i şerif dinledi. Zahiri ilimlerde yüksek derecelere erişti.

      Ailesi ile birlikte Medine’den babasının memleketi olan Basra’ya gidip yerleştiler. Orada Abdullah b. Abbas, Enes b. Malik,  Semure b. Cündeb, İyad b. Himar, Abdurrahman b. Semure, Makıl b. Yesar gibi sahabelerin ilim meclislerinde ve sohbetlerinde bulundu. Hadis, tefsir, fıkıh ilimlerinde yüksek düzey sahibi oldu. İlmi çalışmalarının yanında fetih ordularına katılarak cihatta bulundu. Ticaretle uğraştı. Bir defasında yine ticaret için Anadolu’ya gitmek üzere yola çıktı. Uzun ve meşakkatli bir yolculuktan sonra Kayseri şehrine ulaştı. Kayseri emirine kıymetli hediyeler sundu. Orada emirin evladının ölüm yıl dönümü merasimlerini izledi. Töreni ifa eden halkın bazı aciz hallerine şahit oldu.

       Hasan-i Basri hazretlerine bu gördükleri çok tesir etti. Dünya malının makam ve güzelliklerinin geçici olduğunu bilen Hasan-i Basri hazretleri bu hakikatleri yakinen kavradığından ticareti bırakıp tamamen ahirete yöneldi. Basra’ya dönüşünde mal varlığını fakirlere dağıttı. O dönem Basra hâkimi olan Muhsin Ali’ye intisap ederek tasavvuf yoluna girdi. Bu yolda kısa zamanda manevi derecelere yükseldi. Hocasının izniyle halkı irşat sohbetleri yaptı. Talebe yetiştirdi.

       Hz. Ali’nin ( r.a ) halifeliği döneminde de şehir şehir dolaşarak halkı irşat etti. Bir sohbetinde bulunmuş olduğu meclise Hz. Ali (r.a) teşrif etmiş, halifenin gelmiş olduğunu anlayan Hasan-i Basri hazretleri hemen kürsüden inip eteğine sarılarak mübarek ayaklarına yüzünü gözünü sürüp öptü. Hz. Ali’den (r.a) zikir telkini istedi. Babüt-taşt denilen yerde birlikte bulunurken Hz. Ali (r.a) tasavvuf ile ilgili gizli sırları Hasan-i Basri’ ye anlattı. Sonra Hasan-i Basri ona biat etti. Hz. Ali  (r.a) ona icazet vererek zikir telkini ile ve insanlara İslamiyet’in emir ve yasaklarını anlatmakla vazifelendirdi. Sonra tarikattaki ilk hilafet nameyi yazıp Hasan-i Basri’ye verdi. İcazet verme usulü Hz. Ali’den (r.a ) kalmadır.

     Hasan-i Basri hazretlerinin mescitlerde verdiği dersler büyük bir talebe topluluğu tarafından takip edilirdi. İlmi Zühtü konuşmasındaki fesahati ile herkes tarafından sevildi ve şöhreti her tarafa yayıldı. Halife ve valiler onun ilminden istifade etmek için adamlar veya mektuplar göndererek ona başvurdular.

     Talebelerinin en meşhurları Hüsam ibni Hasan, Yunus b. Ubeyde, Eyyüb ibni Ebu Temime, ayrıca Basra’da Hasan-i Basri hazretlerinin sohbetlerini dinleyen ve ondan istifade eden tasavvuf ehli arasında Rabiatül- adviyye, Malik b. Dinar, Habib-i Acemi gibi zatlarda vardır.

     Hasan-i Basri hazretleri 728 senesi Recep ayının evvelinde bir Cuma gecesi Kelime-i Şahadet getirerek rahmeti rahmana kavuştu. Ruhunu teslim ettiği anda 88 yaşındaydı. Cenazesini talebelerinden Eyyüb ile Hümeydü ‘t-Tavil yıkadılar. Cuma namazından sonra cenaze namazı kılındı. Bütün Basra halkı onun cenazesinde bulundu.

       Hasan-i Basri hazretlerinin tasavvuftaki yolunu 4 halifesi devam ettirdi. Bunlar; Malik b. Dinar, Utbe-i Gulam, Ebu Haşim-i Mekki ve yerine vekil bırakmış olduğu Habib-i Acemi’dir. Hasan-i Basri hazretleri Hz. Ali’den (r.a) aldığı tasavvuf yoluna daha sonra Ethemiyye ve Çeştiye adları verilmiştir.

    Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran seferi dönüşü ve Kanuni Sultan Süleyman döneminde yapılan fetihlerle ilgili Osmanlı kanunlarına göre derhal feth edilen yerlerin umumi bir tahriri yaptırıldı. Bu defterlere il yazıcı defteri denir. İbrahim Hakkı Konyalı İstanbul başvekâlet arşivinde Erzurum’u yakından ilgilendiren 7 defterin bulunduğu, incelemeleri sonucu bu defterler bize eski Erzurum hakkında şimdiye kadar bilinmeyen birçok şeyler öğretiyor. Defterde bundan sonra Erzurum’un cami, medrese, zaviye ve sairenin şehir içinde bulunan vakıf gelirleri sıralanmıştır. Şehirdeki ibadet, içtimai yardım ve irfan müesseseleri şunlardır; Cami-i Kebir, Yakutiye, Ahmediye, Hand Hatun medreseleri, Melik Saltuk, Hasan-i Basri, Ebu İshak-ı Kazuruni, Gaiber, Seyit Abdurrahman, Kılıç Derviş, Abbas Şeyh, Mehdi Şeyh zaviyeleri (tekkeleri).Defterde bunların Erzurum’da olan vakıf gelirleri ve defter yazılırken zaviyelerde şeyhlik yapanların adları ayrı ayrı gösterilmiştir.(2)

      Bu bilgiler ışığında, Erzurum’da Hasan-i Basri hazretleri adına açılmış bir zaviye (tekke) mevcut. Günümüzde işaret edilen yer makamdır. Burası Necati Güllülü Bey’in belediye başkanlığı döneminde çevre düzenlemesi yapılarak türbe haline getirilmiştir. Türbe içinde medfun olan ve Hasan-i Basri diye gösterilen kabrin mezar kitabesinde;

  Ey benim halimi düşünerek kabrime bakan !...

   Dün ben senin gibiydim, yarın sen benim gibi olacaksın.

 

   Beyti yazılıdır. Mezar taşının diğer yüzünde ise;

  El-merhum- el-muhtaç ila Rahmetillahi Teâlâ Ser-i Bevvabin-i dergahi ali

  Üstaz Zade El hac Mustafa Ağanın Ruhuna El-Fatiha.

  Bu taş M.1828,H.1244 yılı Rebiülahirin 15. Günü ölen dergâhı ali kapıcılar başı Üstaz Zade Hacı Mustafa Ağanındır.

 Daha önce belirttiğimiz gibi; Hasan-i Basri hazretleri Basra’da dünyaya gelmiş, Basra’da vefat etmiştir. Burası mensupları tarafından adına açılmış bir zaviyedir (tekkedir). Bu havaride bu tarikatın çeşti kolu ağırlıklıdır. Burası da Hasan-i Basri hazretlerinin Çeşti koluna mensup meşayihinin kurmuş olduğu bir zaviyedir. Ayrıca bu zaviye bu mahalleye de ismini vermiştir. Bu mübareklerin cümlesinin Ruh-u Şad mekânları cennet olsun.

 

Kaynakça(1): İslam Âlimleri Ansiklopedisi Cilt 2, S.200-205

                 (2): İ. Hakkı KONYALI, Abideleri Ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi S.86

      Not: Bundan önceki yazılarımız, Erzurum’un Kandilleri isimli kitabımızda, Arı sanat yayın evi tarafından 1. Baskı olarak yayınlanmış olup Erzurum’da ki kitap evlerinde mevcuttur. Sağlığımız el verdikçe Kandilleri yazmaya devam edeceğiz. Sağlığım açısından okurlarımız bizleri de dualarına katarsa sevinirim. Hepinizi Allah’a Emanet ediyorum.

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
Toplam 8 yorum var, 8 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
misafir 6 Eylül 2015 Pazar  22:16

rabia hatun mezarı erzurum tabyaları mevkiinde mi diye soracaktım ama hocam vefat etti.ALLAH mekanını pürnur etsin.çok sevdiğim yazıları gerçek erzurumlu .hiç tanımıyorum ama tam benim ilgi duyduğum konuları yazdı.tüm yazılarını okudum çok şey öğrendim.

Yorumu oyla      2      0  
MEHMET 1 Eylül 2015 Salı  17:55

TÜM MÜBAREK KULLARIN MÜBAREK RUHLARI İÇİN ALLAH RIZASI İÇİN EL FATİHA MEKANLARI CENNET OLSUN İNŞALLAH. ES SELAMÜN ALEYKÜM VE RAHMETULLAHİ VE BERAKETÜHÜ. HAYIRLI GÜNLER ÇALIŞMALAR YÜCE ALLAH CELLE CELALÜHDAN DİLERİM.

Yorumu oyla      2      0  
DavutSA®I, Ankara 14 Temmuz 2014 Pazartesi  17:59

Antropolog Hüseyin ŞAHİN'in araştırmalarına göre, bir Hasan-i Basri daha var. Alıntı yaptığım bir bölümünü kısaltarak aktarayım: "(...) Hasan Basri (Hasan-ı Basra), aslen Irak tarafında bulunan Basra’dan olur. Oradan Anadolu’ya ne zaman geldiği bilinmiyor. Ancak Türklüğü ve İslamiyet’i yaymak için Erzurum’un Horasan tarafına geldiği rivayet edilir. (…) Erzurum’un Korucuk adındaki köyünde yaşarmış, ancak oraların soğuğuna dayanamamış. Karasu’nun kenarında bir sal yapmış ve sevdiği birkaç kişiyle beraber suyu takip ederek, Malatya’nın Fırat ile Tohma Çayı arasında bir ada oluşturan yere gelmişler. Hasan Basri burasının tam kendisinin istediği bir yer olduğuna kanaat getirir ve oraya yerleşirler. Önce yaşadığı köyün adını da buraya koyar, Korucuk diye... Ben suyla geldim suyla gideceğim, diye de bir vasiyette bulunur oradakilere. (…) 1986 yılında türbesinin Karakaya barajının suları altında kalması, suyla tekrar gittiği inancının doğrulanması olarak algılanmaktadır. (...)"

Yorumu oyla      3      1  
Murat Doru 4 Temmuz 2014 Cuma  13:32

hocam Allah Hayırlı şifalar versin,içinde bulunduğumuz mübarek ay hor metine yarabbim size ve tüm hastalara şifa versin hayırlı uzun ömürler versin.

Yorumu oyla      4      1  
Bilmiyorum 22 Haziran 2014 Pazar  16:56

Kaleme aldığı Erzurum Kandilleri ile gönüllerimizi o mübarek zevatın manevi feyizleri ile aydınlatan saygıdeğer hocamın sağlığı ile alakalı "tedbiri alıyoruz, takdir Yüce Mevlanın" sözü ile teslimiyet noktasında zerrei miskal tereddütü bulunmayışı ve gönlü yine maneviyat ehliinsanlarla bir olan kıymetli hocama acil şifalar diliyorum.

Yorumu oyla      6      1  
ALİ KEMAL BİNGÖL 22 Haziran 2014 Pazar  09:23

RABBİM ACİL ŞİFA VERSİN SİZE VE ÜMMETİN TÜM HASTALARINA

Yorumu oyla      5      0  
misafir 21 Haziran 2014 Cumartesi  22:24

hastalığınız ne ise şifa bulur inşallah.

Yorumu oyla      5      0  
İsmail Topçuoğlu 18 Haziran 2014 Çarşamba  21:54

Allah şifa versin Hocam..hayırlı uzun ömürler ihsan etsin.

Yorumu oyla      6      0  
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
YAZARLAR
Vahdet Nafiz Aksu
Vahdet Nafiz Aksu
Erzurum İçin Rüyası, Hülyası, Davası Olanlara Selam Olsun
M.Tevhit Gülseven
M.Tevhit Gülseven
Erzurum’un Üniversitesi ile Övünmek!
Ahmet Göksan
Ahmet Göksan
Olasılığın Gelişmesi
İbrahim Aydemir
İbrahim Aydemir
Diriliş Nesli ve Dava
Mahmut Akdağ
Mahmut Akdağ
Azanlar, Bozanlar ve Yazanlar
Kadir Sabuncuoğlu
Kadir Sabuncuoğlu
Erzurumspor Ve Süreç
ERZURUM
ERZURUM GAZETESİ
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
ARŞİV
ANKET
Yeni dönemde Büyükşehirin önceliği ne olmalı?

Kentsel dönüşüm
Altyapı
Ulaşım
Kültür-Sanat
Ekonomi-İstihdam
Kış Turizmi
Çevre – Yeşil alan
İlçelerde Kentsel dönüşüm

Sonuçları göster Anket arşivi
FACEBOOK'TA ERZURUM GAZETESİ
TWITTER'DA ERZURUM GAZETESİ
Ana Sayfa Guncel Asayiş Siyaset Ekonomi Eğitim Kültür-Sanat Sağlık-Yaşam Spor Araştırma İnceleme Bölgeden
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva