Çoğu kez toplumun büyük olaylarını yansıtırlar. Aşk, gurbet, ayrılık, hasret, ihanet, dua, beddua gibi vb. başlıca konularıdır. En belirgin özellikleri anonim oluşlarıdır. İlk söyleyenleri bilinmez. Dilden dile dolaşmaları, daha da zenginleşmelerine ve sanat değeri kazanmalarına yardımcı olur.

Horasan, Erzurum, Ağrı, Kars, Ardahan, Iğdır gibi yöre illeri arasında bir geçiş noktası olması yanında, Asya’yı Avrupa’ya bağlayan transit yolun önemli merkezlerinden birisidir. Bu nedenle yöre halkı, tarihî, siyasî, ekonomik ve sosyal olaylardan anında etkilenmiş, tarihin her döneminde bir takım savaşlar, istilâlar ve göçlerin uğrak yeri olmuştur. Bugün, Asya-Avrupa transit yolu üzerinde bulunan Horasan, geçmişte de tarihî ipek yolunun uğrak noktaları arasındadır. Bu da Hint, Çin, İran, Kafkasya’ya ait bir çok kültür değerinin Türk ağırlıklı olarak yörede yerleşmesine neden olmuştur.

Horasan ve çevresi halk edebiyatı ürünleri bakımından oldukça zengin bir potansiyele sahiptir. 1971-1972 Eğitim ve Öğretim Yılı I. Yarıyılında, Horasan Lisesinde fahri olarak Türkçe ve Edebiyat Öğretmenliği yapmış, bu nedenle de Tokat Gazi Osman Paşa Lisesine atandığım “Edebiyat Öğretmenliği” görevine başlamam dört ay geçtirilmişti.

Dönemin kaymakamı ve lise müdürünün ricası üzerine atanmam yapılıncaya kadar boş geçen Türkçe ve Edebiyat derslerini okutmayı üstlenmiştim. Haftada 33 saat girdiğim derslerin 15 saatine sembolik bir ücret verilmiş, . 18 saat dersi de fahri olarak yürütmüştüm. Bunun karşılığı olarak “Dersler boş geçmesin” gerekçesi ve lise müdürünün Erzurum Millî Eğitim Müdürlüğüne önerisi ile atanma tebliği geciktirilmişti. Otuz yıllık meslekî deneyimi olan bir “eğitimci” olarak dönemin yöneticilerinin “eğitim hizmetleri aksamasın” düşüncesiyle benim dört aylık gecikmeyle göreve başlamama neden olan uygulamalarını anlayışla karşılıyorum.

Her hemşehrimin yapması gereken fedakârlığı yaptığıma inanıyorum. Beni tek üzen husus bu hizmete karşılık dönemin lise müdürü ve okul aile birliği yöneticilerinin bir teşekkür yazısı dahi yazmamış olmamalarıdır.

Yine de Horasan Lisesi’nde çalıştığım birkaç ayı, kayıp olarak değil büyük kazanç olarak görüyorum. O günlerde öğrencilerime yöreden bazı folklor ve halk edebiyatı ürünleri derletmiştim. Bunlardan bir bölümü de manilerdi. Bugün belki de bir çoğu unutulmuş olan ve bundan otuz yıl önce derlenen manileri, Horasanlı hemşehrilerimin bilgisine sunmayı zevkli bir görev sayıyorum.

“Ağ terliğim biçtiğim

Leğende su içtiğim

Yüz bin igit içinde

Eliminnen seçtiğim

Ahşam aralar beni

Fitil yaralar beni

Yarsız döşeğe girsem

Döşek paralar beni

Alma attım dereye

Kız çıktı pencereye

Kız Allah’ın seversen

Al beni içeriye

Altın yüzük var benim

Parmağıma dar benim

Şu karşıki sarayda

Orta boylu yâr benim

Arpa biçtim azaldı

Yaprakları sarardı

Katlan sevdiğim katlan

Kavuşmaya az kaldı

Atım araptır benim

Yüküm şaraptır benim

Üç ün yâri görmesem

Halim haraptır benim

Ay ışığı ışıhtır

Elim doli ğaşıhtır

Çatla patla kaynana

Oğlun bana aşıhtır

Arasa astım testi

Aras bulandi geçti

Emim oğli muhannet

Benim de vahdım geçti

Aras aras han Aras

Bingöl’den kalkan Aras

Yarim gelip çimende

Hazar’da çalkan Aras

Beyaz gömlek çift yaka

Yoruldum baka baka

Hiç Müslüman yok mudur

Kolun koluma taka

Bir meni söylesene

Göynümü eylesene

Ben çoh  meni bilirem

Ğarşılığını versene

Bizim gelin asildir

Ahli fasıl fasıldır

Gâh it olir,gâh insan

Bilmem aslı nasıldır

Bu dağlar olmasaydı

Sararıp solmasaydı

Ölüm Allah’ın emri

Ayrılık olmasaydı

Cami yaptım degirmi

Penceresi yigirmi

Sen orada ben burda

Bize yazıh degil mi

Değirmen doli dendir

Öğütmüyor nedendir

Her gün bize gelen yâr

Bugün gelmez nedendir

Ezem gızı sen misen

Hıyar soyim yer misen

Yâdlar gelmiş götürir

 Sen bene ğıyar mısan

Fırın üstünde fırın

Ağalar geri durun

O yâr burdan geçince

Altın iskemle kurun

Fırın üstünde kürek

Yine ah çekti yürek

Her derde dayanırdın

Buna da dayan yürek

Ğara ğoyun meleme

Sesin gider  âleme

Ğoyun seni keserem

Ğuzum diyip melem

Gel benim ağa babam

Sallan bir bağa babam

Kızın eller götirir

Mendil al ağla babam

Gel benim has kardeşim

Başında fes kardeşim

Bacın eller götürir

Kapıyı bas kardeşim

Hançeri taktı geçti

Ateşi yaktı geçti

Derdimi bilmez Aras

Uzaktan aktı geçti

Horasan ğavahları

Uzundur direhleri

Öyle bir yâr sevmişem

Şekerdir dudahları

İlan ahdi çegile

Çegilin çiçegine

Ğollarım bin dolana

Oyârin bedenine

İlana bah ilana

İlan geldi dolana

Nazlı yârin ğolları

Boynuma beş dolana

İlanın incesine

Mailem cilvesine

Ben yârime ğavuştum

Darısı cümlesine

İlan inceden öter

Hurma  Bağdat’ta biter

Çok sallanma sevdiğim

Cahilem aklım gider

İki baci bir ana

Gezeridik yan yana

Felek bizi ayırdı

Her birimiz bir yana

İlana bah ilana

Dağda sapan sürene

Ben canımı verirem

Seni bene verene

İlan ahdı çayıra

Şevki vurdu bayıra

İşiten âmin desin

İşim kaldı hayıra

İlan ahtı ğamışa

Su neylesin yanmışa

Mevlâm sabırlar versin

Yârinden ayrılmışa

İnce çubuh uzadim

Çıhim yolun gözedim

Bülim nerden astığın

Çamaşırın bezedim

Kahve biştiği yerde

Bişip düştüğü yerde

Güzel çirkin aranmaz

Gönül düştüğü yerde

Kapın kapıma bakar

Ateşin beni yakar

Ben size çoh mu geldim

Eller başıma kalkar

Kaya başında tandır

Tezek getir de yandır

Dadanmamış kekliği

Al koynuna dadandır

Kurun üstünde külek

Ne yaptın zalim felek

Her derde dert demirdim

Buna dayanmir yürek

Kuşburnunun kurusu

Geçti kızlar sürüsü

Hiç birinde gözüm yok

Yahtı beni birisi

Meni demeye geldim

Kaymak yemeye geldim

Meramım kaymak değil

Yari görmeğe geldim

Mani maniyi açar

Maniden kaldık naçar

Kırılacak kollarım

Yarsiz yorganı açar

Merdivenim kırk ayak

Kırkına vurdum dayak

Deseler yârin gelir

Koşarım yalın ayak

Nahırın ögi geldi

Çimenin gögi geldi

Geri durun gonşılar

Mehlenin begi geldi

Odaya serdim keçe

Yâr gele burdan geçe

Acep o gün olur mu

Elin elime geçe

O gün bugün olaydı

Zülfün düzgün olaydı

Bekâr gezdiğim günler

Biri bugün olaydı

Öksüzem yüzüm gülmez

Dertliyem kimse bilmez

Göz göz olan yaramı

Örterem kimse bilmez

Pungar başı pıtırah

O yâr gelsin oturah

Bir o desin bir de ben

Bu sevdadan ğurtulah

Pungar başı tehneli

İçine gül ehmeli

O yâr gelip geçende

Cızmasını çehmeli

Sabah oldi uyan yâr

Beni derde goyan yâr

El sözüne uyup da

Datli cana gıyan yâr

Sarı çitim sararam

Yitirmişem araram

Sanmaki unutmuşam

Her gelene soraram

Şu Aras hep akar mı

Kenarını yıkar mı

Ay gibi yâri olan

Hiç yıldıza bakar mı

Şu Aras’ın sazları

Vak vak öter kazları

Sürmelidir gözleri

Bu Horasan kızları

Şu Aras’ın yanında

Bir güzele vuruldum

Güzel yüz vermeyince

Derdinden verem oldum

Yara beni yara beni

Gidin diyin yâra beni

Dermansız derde düştüm

Öldürür bu yara beni

Yeşil çitim sendedir

Bir ucu da bendedir

Cennetten huri çıhsa

Yine gönlüm sendedir

Yoğurt koydum ye de gel

Derdin bana de de gel

Oyâr eskerden gelmiş

Gözaydını ver de gel

Yük üstünde halıyam

Halının hayalıyam

Değmeyin dolaşmayın

Ben bir igit yârıyam

Zülüf kestim tarama

Dağı taşı arama

Bana bir nâme gönder

Fitil edim yarama