“Bugün Batı Avrupa’da en çok ilgi gören ve satılan kasetlerin başında, âşıkların deyişleri gelmektedir. Özellikle Ozan Ârif ve Yusuf Polatoğlu, Avrupa Türklüğünün öncüleri gibidir.”[1]  Yusuf  Polatoğlu’nun “Şiir Diliyle Tartışma” başlıklı atışmasını yorumsuz olarak sunuyoruz:

“Türkiye’deki  İşçi:

Türkiye’de hayat çetin gardaşım

Sen sen ol da Almanya’yı bırakma

İşte her şey belli zaten gardaşım

Sen sen ol da Almanya’yı bırakma

Almanya’daki  İşçi:

Almanya’ya heves eden gardaşım

Sen sen ol da memleketi bırakma

Bir bütündür ruhla beden gardaşım

Sen sen ol da memleketi bırakma

Türkiye’deki İşçi:

Görmez misin bu halleri göz ile

Görmüyorsan anlatayım söz ile

Yaşamak zor, geçinmek zor az ile

Sen sen ol da Almanya’yı bırakma

Almanya’daki  İşçi:

Gurbetin adını çile komuşlar

“Vuslâtı” da hasret ile yumuşlar

Az aşım, ağrısız başım demişler

Sen sen ol da memleketi bırakma

Türkiye’deki İşçi:

Görmez misin aradaki fark fazla

Yirmi değil, otuz değil, kırk fazla

Almanya’da para fazla, mark fazla

Sen sen ol da Almanya’yı bırakma

Almanya’daki İşçi:

Hiç kimse külfetsiz nimet alamaz

“Mark’ı bulsa bile,huzur bulamaz

Gurbet mekân olur, atan olamaz

Sen sen ol da memleketi bırakma

Türkiye’deki İşçi:

Düçar olduk bu perişan hallere

Göç başladı köyümüzden illere

Burası da gurbet, düştük yollara

Sen sen ol da Almanya’yı bırakma

Almanya’daki İşçi:

Bayrak dalgalanmaz, duyulmaz ezan

Çoluğa çocuğa tesir eder çan

Bu kazın ayağı çok başka inan

Sen sen ol da memleketi bırakma

Türkiye’deki  İşçi:

İşte böyle, ham yerini bulmuyor

Olmuyor bir türlü, işte olmuyor

Dolular almıyor, boşlar dolmuyor

Sen sen ol da Almanya’yı bırakma

Almanya’daki İşçi:

Nihayeti konuşma, sus diyorlar

Artık bu iş bitti “aus” diyorlar

İşte “auslander raus” diyorlar

Sen sen ol da memleketi bırakma

Polatoğlu ne söylesin aman ey

Nereden nereye gidi zaman hey

“İkisi de haklı olmak” yaman şey

“Biz biz olma gerçeği”ni bırakma

HALK ŞİİRİYLE  DUYGULARI AKTARMA FIRSATI

“Halk şiirimizin yüzlerce yıldan beri halkın gören gözü, duyan kulağı ve söyleyen dili olduğu, onun bütün dertlerine telleriyle derman aradığı, dilleriyle tercüman olduğu bilinen bir gerçektir. Çeşitli dert ve sıkıntı arasında,  Tüssenaven şehrinden Âşık İsmail Ergüleç, Turist işçilerin durumlarını göz önünde tutarak şunları söylemekten kendisini alamıyor:”[2]

“Turist Gelme Kardeşim

Yola çıkma iyi düşün

Ağlar çocukların, eşin

Genç yaşında ağarır saçın

Gel de bir gör Belçika’yı

Sahte pasaportu alma

Sonra telâşeye dalma

Sağa sola rüşvet verme

Gel de bir gör Fransa’yı

Almanya’nın meşhur “Mark”ı

Bütün aldatıyor Türk’ü

Çok yuvalar yıktı belki

Gel de bir gör, Almanya’yı

Hollanda’nın parası “Gulden”

Dost tutarsan, gider elden

Tarla satıp gelme köyden

Gel de bir gör Hollanda’yı”

YEMEN BENZETMESİ

Âşık Mahzunî Şerif, “Almanya” başlıklı  şiirinde, vatanından ayrı kalmış, gurbete düşmüş, çoluk-çocuğundan uzak kalmış, işçilerimizin hissettiklerini dile getirirken, sağlam bir şiir yapısı içinde, tarihin acı veren sayfaları içinde kalan “Yemen”i ve Yemen türkülerini buruk bir lezzet içinde, hatırlatarak sazının tellerine dokunuyor.[3]

“Bizim Yemen ellerine benzedin

Almanya sana giden dönmüyor

Çok mu tatlı geldi el paraları

Almanya sana giden dönmüyor

Eli meli yoktur gerçi insanın

Garipler doludur hayımın, hanın

Uy be hey ikilik çıkası canım

Almanya sana giden dönmüyor

Para gelmiş Memed’inden Eşe’ye

Çocuklar çekilmiş kalmış köşeye

Yavrular babasız nasıl yaşaya

Almanya sana giden dönmüyor

Aman yıkılası o, kula kulluk

Gelinler ağladı, türedi dulluk

Mahzunî der, bütün sebep yoksulluk

Almanya sana giden dönmüyor “

ALAMANYA KARDEŞİMİ GERİ VER

Âşık Mahzunî Şerif’in, “ Alamanya Kardeşimi Geri Ver” [4] nakaratlı şiirinde ise, işçilerimizin Türkiye’de bıraktıkları boşluktan kaynaklanan sıkıntılar dile getirilmektedir:

“Onun burda taşı toprağı var

Alamanya kardeşimi geri ver

Düz ovası yeşil yaprağı var

Alamanya kardeşimi geri ver

Bizi garip eden beyler utansın

Haksız padişahın makamı yansın

Pirenin emdiği devler utansın

kardeşimi geri ver Alamanya

Toprağımda elin kara sabanı

Gönderin  amcamı verin babamı

Bağrıma basarım yırtık abamı

Alamanya kardeşimi geri ver

Anadolu Mahzunî’nin anası

Fabrikası değirmeni binası

Yeter artık bizden beter yanası

Alamanya kardeşimi geri ver “

ŞAH TURNA’NIN ANLATIMIYLA GURBET

Günümüz  halk şairlerinden 1953 Sivas doğumlu Şah Turna, “Bu Diyor ki Çekin Gidin”[5] başlıklı  şiirinde yabancı ülkelerde çalışan işçilerimizin ruh halini şu mısralarla dile getiriyor:

“Bu diyor ki çekin gidin

Hani senin yurdun işçi

O diyor ki sakın gelmeyin

Hani senin yurdun işçi

Her gün artar derdin işçi

Avrupa’da yabancısın

Sen yurdunda Almancısın

Eğik başın kısık sesin

Hani senin yurdun işçi

Her gün artar derdin işçi

Para kazanmağa geldin

Döviz makinesi oldun

Sor kendine ne gün gördün

Hani senin yurdun işçi

Her gün artar, derdin işçi

Şah Turna der adım adım

Yaşamadın hep yaşattın

Vatansızlar kaldı adın

Hane senin yurdun işçi

Her gün artar derdin işçi “

AŞIKLAR HALKIN KULAĞI, HALKIN DİLİ

Âşıklar, yıllarca Anadolu’da halkın kulağı dili olmuştur.Onun sevgisi ve âşığın sazı ve sözünde şekillenmiştir. Âşıklar, bu görev ve sorumluluklarını Batı Avrupa’da da yerine getirmektedirler. Hatta anavatanlarında şairlikle ilgisi olmayanların bile, gurbete düştüklerinde; şiirle tanıştıklarını görüyoruz.Almanya’da yaşayan Hamza Zeybek, “Almanya” adlı şiirinde; Almanya’da yaşayan işçilerimizin yaşam biçimini şu mısralarla dile getiriyor:

“Üçte yattık, beşte kalktık

Uyumaya doyamadık

Bar, metro bar bırakmadık

Almanya’da Almanya’da

Güzel vatanı bıraktık

Her haktan mahrum kaldık

Bir randıman alamadık

Almanya’da Almanya’da

Kimi açmış sahte bakkal

Kimi açmış, bar metro bar

Kahvelerde kumarcılar

Almanya’da Almanya’da

Aklınızı toplan başa

Neler geldi bu başıma

Ak düştü bu saçlarıma

Almanya’da Almanya’da

Yurttan olduk yuvadan olduk

Üstelik perişan olduk

Ne umduksa tersini bulduk

Almanya’da Almanya’da “

AZERİ’NİN ANLATIMIYLA ALMANYA

Âşık İsmail Cengiz Azerî, Almanya’ya göçün moda haline geldiğini, kızların bile bu modaya katıldığını bir dörtlüğünde şöyle dile getiriyor: [6]

“Moda geldi taa şehirden başladı

Zavallı köylüyü köyde haşladı

Kızlar Almanya’ya göçe başladı

Kahkah çekip gülmeyince tanınmaz “

AŞIK YENER

Âşık Yener, Türkiye’deki  muhtaç insanların Avrupa’da bir göçmen ordusu oluşturduğunu söylüyor: [7]

“Eller gider iken gökteki aya

Biz muhtaç kaldık aşa, hırkaya

Köyler hicret etti tüm Avrupa’ya

Göçler Viyana’yı Bon’u da geçti.”

DEVAM EDECEK